Phrasal verbs ქართულად — 25 ფრაზული ზმნა სამსახურისა და საუბრისთვის 🧩
სახელმძღვანელოს ინგლისურსა და რეალურ ინგლისურს შორის ერთი კედელი დგას — ფრაზული ზმნები. postpone იცი, კოლეგა კი put off-ს ამბობს; cancel გისწავლია, შეხვედრაზე კი call off ისმის. ორივე სიტყვა ცალ-ცალკე გესმის, ერთად კი — არა. სწორედ აქ გრძნობ, რომ წესები იცი, ცოცხალი ენა კი ცალკე საქმეა.
ამ სტატიაში 25 phrasal verb შევკრიბე — ისინი, რომლებიც სამსახურშიც და ყოველდღიურ საუბარშიც ყველაზე ხშირად გამოგადგება. თითოეულს ქართული მნიშვნელობა და ერთი ბუნებრივი მაგალითი ახლავს. მანამდე კი ერთი წესი, რომლის გარეშეც ფრაზული ზმნა სწორად ვერ იმუშავებს.
რა არის phrasal verb და რატომ არ ითარგმნება სიტყვასიტყვით
ფრაზული ზმნა არის ზმნა + ნაწილაკი (up, off, on, out, back…), რომელთა ერთობლიობასაც ახალი, ხშირად სრულიად მოულოდნელი მნიშვნელობა აქვს. give მიცემაა, up — „ზემოთ“, give up კი დანებებაა. ამიტომ ნაწილაკის ცალკე თარგმნა უშედეგოა: ის მნიშვნელობას ცვლის და ერთსა და იმავე ზმნას სხვადასხვა კონტექსტში სხვადასხვა მნიშვნელობა შეიძლება ჰქონდეს. pick up ერთ წინადადებაში ყურმილის აღებაა, მეორეში — მეგობრის აეროპორტიდან წამოყვანა, მესამეში კი ენის უსწავლელად, მოსმენით ათვისება (I picked up some Spanish in Madrid). ერთადერთი საიმედო გზა — მაგალითებით, სიტუაციაში დამახსოვრება. ქვემოთ სწორედ ასეა დალაგებული.
კიდევ ერთი რამ, რაც სახელმძღვანელოებში იშვიათად წერია: ფრაზული ზმნები ცოცხალი, სასაუბრო ინგლისურის ნაწილია. ოფიციალურ წერილში postpone და cancel უფრო ბუნებრივად ჟღერს, ზარსა და შეხვედრაზე კი — put off და call off. ორივე რეგისტრი უნდა იცოდე, მაგრამ ლაპარაკში სწორედ ფრაზული ზმნები გხდის „თავისიანად“.
გაყოფადი და გაუყოფელი — pick it up, არა pick up it
ფრაზული ზმნების უმეტესობა გაყოფადია (separable): დამატება შეიძლება ზმნასა და ნაწილაკს შორისაც ჩადგეს და მათ შემდეგაც. მაგრამ თუ დამატება ნაცვალსახელია (it, them, him, me), ის ყოველთვის შუაშია — ეს გამონაკლისის გარეშე მოქმედი წესია.
✅ Pick it up. — აიღე.
❌ Pick up it.
გაუყოფელი (inseparable) ზმნები კი არ იშლება — დამატება ყოველთვის ნაწილაკის შემდეგ მოდის, ნაცვალსახელიც: look after the kids → look after them. ქვემოთ ასეთი ზმნები 🔒 ნიშნით მოვნიშნე; დანარჩენი ან გაყოფადია, ან დამატება საერთოდ არ სჭირდება.
💡 ინდივიდუალურად: 💼 ბიზნეს ინგლისური → · წაიკითხე: ინგლისურის მასწავლებელი ონლაინ — რა უნდა მოსთხოვო პირველ გაკვეთილზე
შეხვედრები და ელფოსტა
Could you set up a meeting with the client for Thursday? — შეგიძლია კლიენტთან შეხვედრა ხუთშაბათისთვის დანიშნო?
2. put off — გადადება
Let's put the meeting off until next week. — შეხვედრა მომავალ კვირამდე გადავდოთ.
3. call off — გაუქმება
They called off the event at the last minute. — ღონისძიება ბოლო წუთს გააუქმეს.
4. get back to 🔒 — მოგვიანებით პასუხის გაცემა, ხელახლა დაკავშირება
I'll check the numbers and get back to you by Friday. — ციფრებს გადავამოწმებ და პარასკევამდე გიპასუხებ.
5. bring up — საკითხის წამოწევა, ხსენება
Can I bring up one more thing before we finish? — სანამ დავამთავრებთ, კიდევ ერთ საკითხს შეიძლება შევეხო?
დავალებები და ვადები
We carried out a survey among our customers. — მომხმარებლებში გამოკითხვა ჩავატარეთ.
7. hand in — ჩაბარება (ნამუშევრის, განცხადების)
Please hand in your report by Monday. — ანგარიში ორშაბათამდე ჩააბარე.
8. catch up on 🔒 — დაგროვილის დაწევა
I need to catch up on my emails after the holiday. — შვებულების შემდეგ დაგროვილი წერილები უნდა გავარჩიო.
9. run out of 🔒 — გათავება, ამოწურვა
We've run out of time — let's finish tomorrow. — დრო ამოგვეწურა, ხვალ დავამთავროთ.
10. come up with 🔒 — მოფიქრება (იდეის, გამოსავლის)
She came up with a brilliant idea for the campaign. — მან კამპანიისთვის შესანიშნავი იდეა მოიფიქრა.
ტელეფონი და კომუნიკაცია
Hold on a second, I'll get a pen. — ერთი წამით მოიცადე, კალამს ავიღებ.
12. hang up — ყურმილის დადება, ზარის გათიშვა
Don't hang up — I'm still here. — ნუ გათიშავ, ჯერ კიდევ აქ ვარ.
13. put through — გადართვა (სხვა თანამშრომელზე)
Could you put me through to the sales department? — გაყიდვების განყოფილებაზე გადამრთავთ?
14. call back — გადმორეკვა
Can I call you back in ten minutes? — ათ წუთში გადმოგირეკავ, შეიძლება?
15. speak up — უფრო ხმამაღლა ლაპარაკი
Could you speak up a bit? The line is bad. — ცოტა ხმამაღლა ილაპარაკებ? კავშირი ცუდია.
ყოველდღიური საუბარი
I usually get up at seven, even at the weekend. — ჩვეულებრივ შვიდზე ვდგები, შაბათ-კვირასაც.
17. pick up — წამოყვანა, წაღება (მანქანით); აღება
Can you pick me up from the airport? — აეროპორტიდან წამომიყვან?
18. look forward to 🔒 — მოუთმენლად ლოდინი
I'm really looking forward to the weekend. — შაბათ-კვირას მოუთმენლად ველოდები.
19. hang out — დროის გატარება (მეგობრებთან)
We usually hang out at a café after work. — სამსახურის შემდეგ ჩვეულებრივ კაფეში ვიკრიბებით ხოლმე.
20. run into 🔒 — შემთხვევით შეხვედრა
I ran into an old friend at the supermarket. — სუპერმარკეტში ძველ მეგობარს შემთხვევით შევხვდი.
პრობლემები და გადაწყვეტილებები
I'll deal with the complaint myself. — საჩივარს თვითონ მოვაგვარებ.
22. sort out — მოწესრიგება, გამოსწორება
Don't worry, we'll sort it out by tomorrow. — ნუ ღელავ, ხვალამდე მოვაგვარებთ.
23. figure out — გარკვევა, მიხვედრა
I can't figure out why the file won't open. — ვერ ვხვდები, რატომ არ იხსნება ფაილი.
24. turn down — უარის თქმა (შეთავაზებაზე)
He turned down the offer because of the salary. — შეთავაზებაზე ხელფასის გამო უარი თქვა.
25. give up — დანებება; თავის დანებება
I gave up smoking two years ago. / Don't give up! — მოწევას ორი წლის წინ დავანებე თავი. / ნუ დანებდები!
ტიპური შეცდომები — ქართულის გავლენით
ამ ზმნებში ქართულენოვანი მოსწავლეები თითქმის ერთსა და იმავე ადგილას ცდებიან და მიზეზიც ერთია — ინგლისური წინადადება ქართულის სქემით იწყობა. ოთხი ყველაზე ხშირი შეცდომა:
✅ Can you pick me up at six? / Call me back later. — ნაცვალსახელი გაყოფად ზმნაში მხოლოდ შუაშია.
✅ I look forward to meeting you. — აქ to წინდებულია და არა ინფინიტივის ნიშანი, ამიტომ მას -ing მოსდევს.
✅ I gave up smoking. — ქართული „თავი დავანებე მოწევას“ ინგლისურში -ing ფორმას ითხოვს; ფრაზული ზმნის შემდეგ ზმნა ხშირად -ing ფორმითაა.
✅ He turned down the job offer. — ნაწილაკი არასწორია: turn off გამორთვაა, უარის თქმა კი turn down.
შეამოწმე თავი
ჩასვი ამ სტატიიდან შესაფერისი ფრაზული ზმნა (ან მისი ნაწილი) — ქართული მინიშნება ფრჩხილებშია. მე-4 პუნქტში ფრჩხილებში მოცემული ზმნა სწორი ფორმით ჩაწერე.
2. Could you hold ___ a second? I'll check the calendar. (მოიცადე)
3. I'm afraid we have to ___ ___ the meeting until next week. (გადავდოთ)
4. I'm really looking forward to ___ (see) you next month.
5. Don't ___ ___ — you're almost there! (ნუ დანებდები)
პასუხები: 1. run out of. 2. on. 3. put off. 4. seeing. 5. give up.
ერთი პრაქტიკული რჩევა: ფრაზულ ზმნებს სიად ნუ დაიზეპირებ — თითოეულს საკუთარი ცხოვრებიდან ერთი წინადადება მოუძებნე („ყოველ დილით შვიდზე ვდგები“ → I get up at seven every morning) და ორი-სამი დღე მას ხმამაღლა იმეორე. ვისაც ინგლისური სამსახურისთვის სჭირდება, ეს სია კარგად ერწყმის ბიზნეს ინგლისურის 40 ფრაზას ელფოსტისა და შეხვედრებისთვის; ვისაც make და do ხშირად ერევა, ცალკე სტატია გამოადგება. ხოლო თუ სამუშაო გარემოსთვის ლაპარაკის სისტემურად გაწაფვა გინდა — ბიზნეს ინგლისური ონლაინ სწორედ ამისთვისაა.
ხშირი კითხვები
რა არის phrasal verb?
ზმნა + ნაწილაკი (up, off, on, out…), რომელთა ერთობლიობასაც ახალი მნიშვნელობა აქვს: give up — დანებება, put off — გადადება. ნაწილაკის ცალკე თარგმნა არ მუშაობს — ზმნა კონტექსტში, მაგალითით უნდა დაიმახსოვრო.
რა განსხვავებაა გაყოფად და გაუყოფელ ფრაზულ ზმნებს შორის?
გაყოფად ზმნაში დამატება შუაშიც შეიძლება ჩადგეს და ბოლოშიც (pick up the phone / pick the phone up), ნაცვალსახელი კი ყოველთვის შუაშია: pick it up, არა pick up it. გაუყოფელი ზმნები (look after, deal with, run into) არ იშლება — დამატება ყოველთვის ბოლოშია.
რომელი phrasal verbs გამომადგება სამსახურში ყველაზე ხშირად?
შეხვედრებისთვის — set up, put off, call off, get back to; დავალებებისთვის — carry out, hand in, catch up on, come up with; ტელეფონისთვის — hold on, put through, call back; პრობლემებისთვის — deal with, sort out, figure out.
რატომ არის სწორი „look forward to meeting you“ და არა „to meet you“?
აქ to წინდებულია და არა ინფინიტივის ნიშანი, ამიტომ მას -ing ფორმა მოსდევს: I look forward to meeting you, I'm looking forward to the weekend.