since თუ for — როგორ ვთქვათ „ხუთი წელია“ ინგლისურად 📅
„ხუთი წელია აქ ვცხოვრობ“ — მარტივი წინადადებაა, მაგრამ ინგლისურად სათქმელად ორი გადაწყვეტილება უნდა მიიღო ერთდროულად: რომელი დრო და რომელი სიტყვა — since თუ for. სწორედ აქ ცდება ბევრი — არა იმიტომ, რომ წესი რთულია, არამედ იმიტომ, რომ ქართული ამ შემთხვევაში სხვა ლოგიკით მუშაობს.
კარგი ამბავი ის არის, რომ წესი ორ ხაზში ეტევა. ნაკლებად კარგი — რომ ერთ ქართულ ჩვევას უნდა გადაეჩვიო.
since — როდიდან, for — რამდენ ხანს
ეს ერთადერთი წესია, რომელიც მართლა უნდა დაიმახსოვრო:
🔑 for + ხანგრძლივობა — რამდენ ხანს? ხუთი წელი, ორი საათი, მთელი ცხოვრება
for: for five years · for two hours · for a long time · for ages · for a week · for my whole life
თუ ეჭვი გეპარება, ჰკითხე თავს: ეს კალენდარზე წერტილია თუ მონაკვეთი? „2019“ წერტილია → since. „ხუთი წელი“ მონაკვეთია → for. since-ის შემდეგ მთელი წინადადებაც შეიძლება იდგეს — since I was a child, since we met — ისიც ათვლის წერტილია.
✅ I've lived here for five years. — ხუთი წელია აქ ვცხოვრობ.
❌ I've lived here for 2019.
✅ I've lived here since 2019. — 2019 წლიდან აქ ვცხოვრობ.
მთავარი ხაფანგი: ქართული აწმყო
„ხუთი წელია აქ ვცხოვრობ“, „დილიდან ველოდები“, „ბავშვობიდან ვიცნობ“ — ქართულად ყველგან აწმყოა. ლოგიკურიცაა: ახლაც ვცხოვრობ, ახლაც ველოდები. ამიტომ ენა თავისით Present Simple-ისკენ გიბიძგებს. ინგლისურში კი ეს ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული შეცდომაა:
❌ I live here since 2019.
✅ I've lived here for five years. — ხუთი წელია აქ ვცხოვრობ.
✅ I've been living here since 2019. — 2019 წლიდან აქ ვცხოვრობ.
ინგლისურის ლოგიკა ასეთია: მოქმედება წარსულში დაიწყო და დღემდე გრძელდება — ეს Present Perfect-ის ტერიტორიაა. Present Simple მხოლოდ იმას ამბობს, რაც ზოგადად ხდება — I live in Tbilisi (თბილისში ვცხოვრობ, და მორჩა). როცა for/since წარსულიდან დღემდე გაგრძელებულ პერიოდს ზომავს, Present Simple აღარ გამოდგება. (ჩვევასთან for, რა თქმა უნდა, შეიძლება: I go to the gym for an hour every day — ეს ყოველი ჯერის ხანგრძლივობაა, არა „დღემდე“.)
(ის, თუ რით განსხვავდება Present Simple აწმყოს მეორე დროისგან, ცალკე სტატიაშია — Present Simple და Present Continuous.)
Present Perfect Simple თუ Continuous? live, work, study ტიპის ზმნებთან ორივე სწორია: I've lived / I've been living here for five years. Continuous პროცესს უსვამს ხაზს — I've been waiting since 9, She's been working here for two years.
მდგომარეობის ზმნებთან (know, be, like) კი მხოლოდ Simple დგას: I've known her since 2019, და არა I've been knowing. აქ ამერიკული და ბრიტანული ინგლისური არ განსხვავდება — for/since-თან ორივე Present Perfect-ს ხმარობს.
for Past Simple-თანაც მუშაობს
for არ არის „Present Perfect-ის სიტყვა“ — ის უბრალოდ ხანგრძლივობას აღნიშნავს, ხანგრძლივობა კი დასრულებულ მოქმედებასაც აქვს:
✅ I've lived in Batumi for five years. — ხუთი წელია ბათუმში ვცხოვრობ. (ახლაც ვცხოვრობ.)
განსხვავება იმაშია, დღემდე გრძელდება თუ არა. აქ ქართული უკვე გეხმარება: „ვცხოვრობდი“ = დამთავრდა → Past Simple; „ხუთი წელია ვცხოვრობ“ = გრძელდება → Present Perfect. ამ ორი დროის სრულ შედარებას ცალკე სტატია ეთმობა — Present Perfect თუ Past Simple.
since — თითქმის ყოველთვის perfect დროებთან
since-თან საქმე სხვაგვარადაა. რაკი ის საწყის წერტილს ასახელებს და გულისხმობს „აქედან დღემდე“, თითქმის ყოველთვის Present Perfect-თან (ან Past Perfect-თან) დგას. I lived here since 2019 არასწორია: თუ 2019 წლიდან დღემდეა — I've lived; თუ დამთავრდა — თქვი, რამდენ ხანს გაგრძელდა: I lived here for three years.
✅ I've lived here since 2019. — 2019 წლიდან აქ ვცხოვრობ.
ორი შემთხვევა, რომელმაც შეიძლება დაგაბნიოს. პირველი: since-ის შემდეგ მდგარი დამოკიდებული წინადადება ჩვეულებრივ Past Simple-შია, რადგან ის წერტილს ასახელებს — I've known her since we met (ერთმანეთი გავიცანით — და მას შემდეგ ვიცნობ). ზოგჯერ Present Perfect-იც გვხვდება: since I've been in London.
მეორე: „It's ages since…“ ტიპის ფრაზები — It's ages since I saw him / It's been ages since I saw him („საუკუნეა, რაც არ მინახავს“). აქ მთავარი ზმნა is ან has been-ია, since-ის შემდეგ კი Past Simple. ეს ბუნებრივი ინგლისურია — უბრალოდ ცალკე დაიმახსოვრე.
„How long…?“ — კითხვა, რომელიც ყველაფერს აერთიანებს
„რამდენი ხანია…?“ ინგლისურად How long…?-ით იწყება. რაკი კითხვა ახლაც მიმდინარე მოქმედებას ეხება, Present Perfect აქაც აუცილებელია:
✅ How long have you lived here? — რამდენი ხანია აქ ცხოვრობ?
✅ How long have you been learning English? — რამდენი ხანია ინგლისურს სწავლობ?
პასუხი კი სწორედ ის ორი ვარიანტია, რითაც დავიწყეთ: For three years. ან Since 2023. — ორივე სწორია, ერთი მონაკვეთს ამბობს, მეორე — წერტილს.
ago — მესამე სიტყვა, რომელიც ხშირად ერევათ
ago ნიშნავს „…-ის წინ“ და ამბობს, როდის მოხდა რაღაც — ანუ წარსულში წერტილს ასახელებს. ამიტომ ის Past Simple-თან დგას და ხანგრძლივობის შემდეგ იწერება, არა წინ: five years ago.
✅ I moved here five years ago. — ხუთი წლის წინ გადმოვედი. (ერთჯერადი ფაქტი წარსულში.)
✅ I've lived here for five years. — ხუთი წელია აქ ვცხოვრობ.
✅ I've lived here since 2021. — 2021 წლიდან აქ ვცხოვრობ.
სამი წინადადება, ერთი ამბავი — სამი კუთხიდან:
🔑 for — რამდენ ხანს? (ხანგრძლივობა): for five years
🔑 since — როდიდან? (საწყისი წერტილი): since 2021
შეამოწმე თავი
შეავსე since-ით, for-ით ან ago-თი, ხოლო იქ, სადაც ფრჩხილებში ზმნაა, ზმნის სწორი ფორმა ჩასვი. პასუხები ქვემოთ.
2. They ______ (be) married for twenty years and they're still very happy together.
3. We moved to Kutaisi three years ______.
4. How long ______ you ______ (know) each other? — Since university.
5. I ______ (study) German for two years when I was at school, but I've forgotten everything.
6. She's been waiting for the bus ______ half an hour and it still hasn't come.
პასუხები: 1. since — „როცა სკოლაში ვსწავლობდით“ საწყისი წერტილია. 2. have been — ოცი წელია და ახლაც ერთად არიან. 3. ago — „სამი წლის წინ“, ხანგრძლივობის შემდეგ.
4. have … known — know მდგომარეობის ზმნაა, Continuous არ გამოდგება. 5. studied — სკოლის პერიოდი დასრულდა → Past Simple, მიუხედავად for two years-ისა. 6. for — „ნახევარი საათი“ მონაკვეთია.
ერთი პრაქტიკული რჩევა: როცა წინადადებას „ხუთი წელია…“, „დილიდან…“ ან „ბავშვობიდან…“ სიტყვებით იწყებ, ერთი წამით გაჩერდი და ჯერ დრო აირჩიე — თუ ახლაც გრძელდება, Present Perfect — და მხოლოდ მერე სიტყვა: წერტილია → since, მონაკვეთია → for. ეს მოკლე პაუზა სწორედ ის ადგილია, სადაც ძველი ჩვევა ახლით იცვლება.
თუ გინდა, რომ ეს ჩვევა შენივე ცხოვრებიდან აღებულ წინადადებებზე განვიმტკიცოთ, ნახე, როგორ მიმდინარეობს ინგლისურის ინდივიდუალური ონლაინ გაკვეთილები ნოდართან.
ხშირი კითხვები
რა განსხვავებაა since-სა და for-ს შორის?
since საწყის წერტილს ასახელებს — როდიდან: since 2019, since Monday, since we met. for ხანგრძლივობას — რამდენ ხანს: for five years, for two hours. კითხვა, რომელიც გეხმარება: ეს წერტილია კალენდარზე თუ მონაკვეთი?
როგორ ვთქვა „ხუთი წელია აქ ვცხოვრობ“ ინგლისურად?
I have lived here for five years ან I have been living here for five years. ქართული აქ აწმყოს ხმარობს, ინგლისური კი Present Perfect-ს, რადგან მოქმედება წარსულში დაიწყო და დღემდე გრძელდება. „I live here for five years“ შეცდომაა.
for მხოლოდ Present Perfect-თან გამოიყენება?
არა. for უბრალოდ ხანგრძლივობას აღნიშნავს და Past Simple-თანაც დგას, თუ პერიოდი დასრულდა: I lived in Batumi for five years (აღარ ვცხოვრობ). since კი თითქმის ყოველთვის perfect დროებთან გვხვდება — გამონაკლისია ფრაზები, როგორიცაა It's ages since I saw him.
როგორ ვიკითხო „რამდენი ხანია…?“ ინგლისურად?
How long have you…? — How long have you lived here? / How long have you been learning English? პასუხი for-ით ან since-ით: For three years. / Since 2023. „How long do you live here?“ ამ მნიშვნელობით არასწორია.